Mineralogia

Surowce mineralne i występowanie mineralogiczne

Skomplikowany geologiczny rozwój obszaru i jego bogata budowa geologiczna odwziecadla też bogactwo występowania różnych gatunków minerałów, z których wiele tworzy ważne akumulacje łożyskowe i źródła surowców mineralnych.

W desenskich gnejsach kry pradziadskiej występują na wielu miejscach (Sedm Dvorů, Švagrov, Hutisko, Fr. myslivna, Mnišské jámy, Kosaře i inne) zmetamorfizowane łożyska rud żelaza. Chodzi o pasmową rudę magnetytową typu Sydvaranger, która w przeszłości była intensywnie wydobywana. Z historycznego punktu widzenia największe znaczenie miały łożyska rud żelaza typu Lahn-Dill, genetycznie związane z dewońskim spilit-keratofirowy wulkanizmem w warstwach vrbenskich. Był wydobywany w paśmie od miejscowości Ruda na Rýmařovsku aż do Malej Morávki, gdzie na zboczach góry Čekov (Urlichberg) występuje największa koncentracja starych górniczych wyrobisk w Jesioniku. Inne ważniejsze rewiry występowały pomiędzy Ondřejovicemi, Rejwizem a Jeseníkem. Małe łożyska występują na Holém vrchu pod Heřmanovicami, w Horním Údolí i na Drakovie. Zrudnienie w warstwach dewońskich kontynuuje też w amfibolitowym masywie Jesionika i Sobotína i w strefie Červenohorskiego sedla. Na Červenohorskim sedle na wysokości 1000 m wykształciło się bogate złoże magnetytu Dědek (Leiterberg).

W Ludvíkovie występuje złoże rudy miedzi w żyle krzemiennej o długości kilkuset metrów, w kierunku Pn.Zach-Pd.Wsch. Złoże w przeszłości było eksploataowane (stara sztolnia i pinki).

Na północnym krańcu osady Vidly zachowały się pozostałości po starych pracach badawczych na łożysku Mo-Cu. Chodzi o piryt-chalkoiyryt-molibdenitowe zrudnienie w gnejsach desenskich i migmatytach.

Historyczne ryżowiska złota widać w dolinie rzeki Opawy i jej dopływów pod Vrbnem (przede wszystkim odcinek Starý Rejvíz - Drakov), na Černém potoku i jego dopływach pomiędzy Suchou Rudnou a Bruntálem, na Zlatej Opavici pod Heřmanovicami. Mniej rozległe ryżowiska występują na rzece Moravici (pomiędzy Malou Morávkou a Velkou Štáhli) i na Podolskim potoku pod Rýmařovem. Łożysko złota zostało otwarte na Zlatym Chlumie pod Jeseníkiem (stare pinki, zwały i małe sztolnie). W historycznym rewirze andělskohorskim eksploatowano złoto, występujące na żyłach krzemienia z towarzyszącym pirytem, chalkopirytem i arsenopirytem. Wiele starych szybików na złoto istnieje na obszarze Vysokich gór pod Ludvíkovem.

W granitowym plutonie, w keprnickim a przede wszystkim desenskim sklepieniu bardzo często występują żyły krzemienne zasadniczo w kierunku sudeckim. Największa jest żyła pod Bílym Potokiem na zach. od Vrbna pod Pradziadem i ma długość 2 km a osiąga miąższość aż 20 m      

Krystaliczne wapienie w strefie Branna można znaleźć w licznych kamieniołomach (np. Horní i Dolní Lipová), leżących przy granicy CHKOJ poza obszarem chronionym. Pod Ondřejovicami jest czynny kamieniołom wapienia na obszarze podobnych krystalicznych wapieni obszaru rejwizskiego. W pobliżu Branne znajdują się hałdy, zawalone wyloty sztolni i zawały po wydobyciu grafitu.

Z mineralogicznego stanowiska ciekawe są małe cieliska kamieni garncarskich – skały talkowe, chloryty i tremolit-aktynolity na Sobotínsku. Kiedyś intensywne wydobycie kamieni garncarskich zupełnie zanikło. W towarzyszących im chlorotycznych łupkach występują kryształy magnetytu.

Na całym obszarze krystalinikum Wysokiego Jeionika często występują żyły muskovitickich pegmatytów. W okolicach Loučné n.D. i Filipove znajduje się cielisko pegmatytowe, które ciągnie się na południowy-zachód i północny-wschód w izolowanych żyłach, z którymi jest połączone występowanie minerałów pegmatytowych, jakimi jest beryl, chryzoberyl, akwamaryn, kolumbit, skoryl, gahnit, topaz i inne. Znaną w świecie lokalizacją są znaleziska sillimanitycznego pegmatytu z chryzoberylem i innymi cennymi minerałami w Maršíkovie. Mniejsze kryształy berylu występują w pegmatytowej żyle w dolinie Klepáčovskiego potoku.

Często występują mineralne mineralizacje typu alpejskiego. Przykładem może być znana w świecie lokalizacja Farský vrch (Pfarrerb) pod Sobotínem z unikatowymi kryształami epidotu w pęknięciach przebiegających przez amfibolity i gnejsy amfibolicznymi. Dalej występuje tu albit, prehnit, kryształ, diopsyd i zoisyt. W pobliżu jest lokalizacja Fibich z występowaniem epidotu, albitu, adularu i kryształu. Większa mineralizacja alpejskiej paragenezy jest znana na Rejwizie, gdzie występują pęknięcia w amfibolitach, marmurach i erlanach „zagojone” spekularytem, magnetytem, epidotem i krysztaałem. Z innych lokalizacji występowania minerałów paragenezy alpejskiej można wymieniać znaleziska w opuszczonym kamieniołomie na Červenohorskim sedle i na Zadním Hutisku.

Zarząd PK Jeseníky

Vyhledávání

Regionální pracoviště

Regionální pracoviště
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt